Zaburzenia cyklu hormonalnego u kobiet

Regulacja hormonalna kobiecych narządów rozrodczych jest bardzo skomplikowana i stwarza możliwość powstania kilku rodzajów zaburzeń. Jeżeli zignoruje się wszelkie inne wpływy (np. odmienności anatomiczne i wady rozwojowe, choroby wywołane przez czynniki niehormonalne, wpływ leczenia) zasadniczo istnieje pięć rozpoznawalnych zaburzeń. Zaburzenia te są wynikiem:

Zaburzenia wskutek zdarzeń zewnętrznych i stresu mogą mieć wpływ na wiele rzeczy, poczynając od narządów czuciowych i centralnego systemu nerwowego po podwzgórze, przysadkę, jajniki i kobiecy układ rozrodczy. W zasadzie wszystkie z wymienionych poniżej zaburzeń mogły nastąpić w narządach wtórnych; niewystarczające lub nadmierne wytwarzanie hormonów, nadmierne lub zbyt skąpe, oraz niewłaściwe relacje z innymi hormonami.

Zaburzenia wskutek zmian w podwzgórzu powodujące zmniejszone wytwarzanie hormonów uwalniających (GnRH) oraz dopaminy prowadzą przede wszystkim do niewystarczającego wytwarzania gonadotropin (LH, FSH) i nadmiernego uwalniania prolaktyny. Skutkiem tego jest (podwzgórzowa) anowulacja i brak miesiączki, jak też bolesność piersi.

Zaburzenia wskutek zmian w przysadce mogą w rzadkich wypadkach występować jako tak zwany syndrom Sheehana. Duże obszary przysadki gruczołowe ulegają martwicy w wyniku krwotoku lub skrzepów (na przykład po porodzie). Prowadzi to do zmniejszenia wytwarzania hormonów jajnikowych, tarczycy oraz korowonadnerczowych. Guzy przysadki mogą równie dobrze prowadzić do podwyższonej, jak i obniżonej produkcji hormonów. W większości wypadków zaburzenia przysadki powodują zmniejszone wydzielanie gonadotropin LH i FSH. Efektem tego są zaburzenia cyklu menstruacyjnego (na przykład brak miesiączki) i zaburzenia płodności.

Gruczolaki prolaktynowe (małe lub duże) są zmianami nowotworowymi (łagodnymi lub złośliwymi) w przysadce gruczołowej z autonomicznym wydzielaniem prolaktyny. Wartości prolaktyny mogą podskoczyć do ponad 200 ng/ml. Konsekwencją tego mogą być: brak miesiączki, mlekotok, zaburzenia libido.

Zaburzenia wskutek zmian w jajnikach prowadzą albo do niedoboru albo nadmiaru estrogenów i/lub progesteronu. Równowaga pomiędzy tymi dwoma hormonami jajnikowymi jest w znacznie większym stopniu odpowiedzialna za konsekwencje niż faktyczne stężenia tych hormonów. Brak równowagi pomiędzy hormonami jajnikowymi może na przykład prowadzić do syndromu napięcia przedmiesiączkowego, zaburzeń cyklu menstruacyjnego oraz bezpłodności. Nadmiar estrogenów (hiperestrogenemia) może prowadzić do mastopatii gruczołów sutkowych.